Ik dacht altijd dat goed voor jezelf zorgen vooral betekende dat je lief moest zijn voor jezelf. Niet te streng. Niet te veel moeten. Rust nemen als je moe bent. Jezelf iets gunnen als het tegenzit.
En daar geloof ik nog steeds in. Maar ergens onderweg ontdekte ik dat goed voor jezelf zorgen en verantwoordelijkheid nemen niet altijd hetzelfde zijn. Sterker nog, soms kunnen ze elkaar behoorlijk in de weg zitten.
Een moeilijke dag. Na een drukke dag, een teleurstelling of een periode waarin er veel op mijn schouders rust, kan er een stemmetje opkomen dat zegt: “Je hebt het zwaar gehad. Verwen jezelf maar even.”
Dat klinkt vriendelijk. En soms is het ook precies wat nodig is. Maar soms vertaalt dat verwennen zich in een iets lekkers, een reep chocolade, een blokje kaas of net iets meer eten dan mijn lichaam eigenlijk nodig heeft. Op dat moment voelt het als goed voor mezelf zorgen. Ook al weet ik ergens in mij dat dit niet past in mijn diabetes II voedingspatroon.
Als troost. Als een warme deken na een lange dag. Alleen merk ik vaak dat die warme deken een uur later een stuk minder warm voelt. Dan voel ik me niet opgeladen, maar juist zwaarder. Minder fit. Minder tevreden. Soms teleurgesteld in mezelf. Wat begon als goed voor mezelf zorgen, heeft dan precies het tegenovergestelde effect.
Het verschil tussen nu en straks Misschien zit daar wel een belangrijk verschil. Goed voor jezelf zorgen richt zich vaak op hoe je je nú voelt. Verantwoordelijkheid nemen kijkt ook naar hoe je je later zult voelen.
De eerste vraagt:
“Wat heb ik op dit moment nodig?”
De tweede vraagt:
“Wat helpt mij echt verder?”
Dat zijn niet altijd dezelfde antwoorden. Want soms wil ik op de bank blijven zitten terwijl mijn lichaam juist behoefte heeft aan beweging. Soms wil ik iets eten omdat ik moe ben, terwijl ik eigenlijk rust nodig heb. Soms wil ik iets vermijden omdat het spannend is, terwijl ik weet dat het voeren van dat gesprek uiteindelijk meer rust geeft.
Wat ik bij mezelf heb ontdekt, is dat ik heel overtuigende verhalen kan maken.
“Ik ben moe.”
“Ik heb een zware week gehad.”
“Dit heb ik wel verdiend.”
En dat klopt dan ook
Alleen zit er soms nog een tweede laag onder.
Dan gebruik ik zelfzorg als argument om iets niet te hoeven voelen, niet te hoeven doen of niet te hoeven veranderen.
Niet bewust. Niet uit onwil. Gewoon omdat ik mens ben. Omdat verantwoordelijkheid nemen soms lastig is. Omdat troost vaak makkelijker verkrijgbaar is dan echte verandering.
Tegenwoordig probeer ik niet op de automatische piloot te gaan en mezelf af te vragen: waar heb ik zin in of daar automatisch voor te kiezen, maar een andere vraag te stellen. Wat heb ik echt nodig
Dat blijkt verrassend vaak iets anders te zijn. Soms is dat inderdaad een avond niets doen. Soms is dat een wandeling terwijl ik liever binnen blijf. Soms is dat een gezond bord eten terwijl ik naar iets anders verlang. Soms is dat op tijd naar bed gaan. En soms is dat eindelijk dat gesprek voeren waar ik al weken tegenop zie. Niet omdat het prettig is. Maar omdat ik weet dat ik me daarna beter voel.
Voor mij is verantwoordelijkheid nemen steeds meer gaan voelen als een vorm van liefde. Niet de zachte liefde die alles goedpraat. Maar de liefde die zegt:
“Ik begrijp dat je moe bent.
“Ik begrijp dat je verdriet hebt.”
“Ik begrijp dat je behoefte hebt aan troost.”|
“En juist daarom ga ik doen wat echt goed voor je is.”
Dat vraagt soms meer moed dan jezelf verwennen. Want echte zorg gaat niet alleen over vandaag. Echte zorg kijkt ook naar morgen.
Goed voor jezelf zorgen gaat niet altijd over jezelf geven waar je op dat moment naar verlangt. Soms gaat het juist over jezelf geven wat je nodig hebt. En dat verschil is groter dan het lijkt. Want een stuk chocolade kan troost geven. Een wandeling kan weerstand oproepen.
Maar als ik eerlijk kijk naar wat mij helpt om me werkelijk goed te voelen, gezond te blijven en met vertrouwen in het leven te staan, dan ligt het antwoord verrassend vaak aan de kant van verantwoordelijkheid
En het klinkt simpel, maar is soms erg lastig.